Glutensiz Ne Demek?

Glutensiz yaşamını paylaş
Diğer çölyaklılara faydalı olmak için bir şeyler yaz!
Hemen başla!

admin

Yönetici
Yönetici
2 Ara 2019
29
7
26
Çölyak hastalarının tüketmemesi gereken arpa, çavdar ve buğday bazlı gıdalarla bu ürünlerdeki gluten proteinin olmaması durumuna glutensiz adı verilir. Gluten bir çeşit proteindir. Ancak çölyak hastaları bu proteini tükettiği zaman şiddetli baş ağrısı, kusma ve ilerleyen dönemlerde bağırsak kanseri gibi ciddi hastalıkların oluşmasına neden olabilir. Bu yüzden glutensiz ne demek sorusuyla beraber glutensiz beslenme nedir, çölyak hastalığı ne demek ve glutensiz beslenme nasıl olur gibi soruların da açıklanması gerekir.

Gluten Enteropatisi Ne Demek?
Çölyak hastalığı olarak da adlandırılan gluten enteropatisi, bağırsaklardaki sindirimi düzenleyen villus yapılarının bozulması sonucunda oluşmaktadır. Bu durumda vücuda alınan diğer besin değerlerinin emilmesi engellenir. Sonuç olarak bağışıklık sistemi bozulur. Ömür boyu devam eden alerjik bir hastalık olarak çölyak ile ilgili her insanın dikkat etmesi gereken asıl durum, beslenme alışkanlıklarıdır. Bazı bireyler sadece buğdaya karşı alerjik tepki gösterirken bazıları daha şiddetli bir tepkiyle karşılaşabilir. Çölyak hastalığının teşhisinde kullanılan çölyak ve kan testleri sayesinde kısa sürede tanı konularak yaşam boyu glutensiz diyete başlanabilir.

Glutensiz Beslenme Ne Demek?
Çölyak hastaları için hazırlanan özel beslenme programının adı, glutensiz beslenmedir. Çünkü çölyak hastalarının gluten tüketmesi halinde bağırsaklar anlık tepki verir ve bu durum sağlık sorunlarını beraberinde getirir. Günümüzün popüler beslenme çeşidi olarak da bilinen glutensiz beslenmenin sadece çölyak hastalarına özel uygulanması gerekir. Sağlıklı bireyler bu diyet uygulamasına başvurmamalıdır. Bunun nedeni, günlük olarak alınması gereken gluten protein miktarının, glutensiz diyette tamamen sonlandırılmış olmasıdır. O halde glutensiz ne demek sorusuna yanıt verdikten sonra glutensiz beslenmeyle ilgili diğer detaylar takip edilebilir.

Gluten hassasiyeti, buğdayın genetik yapısının bozulmasıyla beraber ortaya çıkmıştır. 90’lı yıllarda ise beslenme ve diyet tercihleri arasında bu duruma daha çok dikkat edilmiştir. Ancak günümüze kadar yaygınlaşan gluten duyarlılığı nedeniyle gluten tüketiminin insanları halsiz ve yorgun bir hale getirdiği kanıtlanmıştır. Haliyle bireyler daha sağlıklı bir yaşam için ve elbette gluten duyarlılığıyla mücadelede bu beslenme türüyle ilgili daha detaylı araştırma yapabilir.

Gluten proteini, gündelik yaşamda tüketilen pek çok üründe bulunmaktadır. Tahıllar başta olmak üzere unlar, hazır gıdalar, soslar ve diğer donmuş gıdalarda yer alan glutenin, çölyak hastalarına yasak olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle hazır tüketim yapacak olan çölyaklıların ürünün paket üzerinde yer alan bilgilerini kontrol ettikten sonra satın alması gerekir.

Glutensiz beslenme yaşam boyu devam eder. Çünkü bu hastalığın henüz kalıcı bir tedavisi bulunmamaktadır. ABD’de uzun yıllardır devam eden çölyak aşısı çalışmalarının da sonuç vermeye başlamasıyla beraber 2022 yılı itibariyle çölyakla mücadelede ciddi adımlar atılacağı düşünülmektedir. Yine de glutensiz ne demek konusunda özellikle de çölyak hastalarının tüketmemesi gereken çok sayıda ürün gurubunun olduğunu söyleyebiliriz.

Glutensiz Besinler Hangileri?
Gluten içermeyen besin grupları yağ, protein, düşük şeker içeren meyve ve sebze grubu olarak kategorize edilmiştir.

Düşük Şeker İçeren Meyveler: Salatalık, domates, limon, patlıcan, avokado, bal kabağı ve kabak gibi meyvelerin yanı sıra herhangi bir katkı bulunmayan tüm meyveler, glutensiz grupta yer alır.

Sebzeler: Aynı şekilde herhangi bir katkı yapılmayan sebzeler, çölyak hastaları tarafından rahatlıkla tüketilebilir. Enginar, marul, lahana, brokoli ve bezelyeyi bu kategoride sıralayabiliriz.

Proteinler: Protein grubunda yer alan ve glutensiz olan besinler;
  • Beyaz etler
  • Karides
  • Yengeç
  • Istakoz
  • Midye
  • Yumurta
  • Kırmızı etler şeklindedir.
Bu grupta yer alan balık ürünlerinin herhangi bir un katkısıyla hazırlanmaması önemlidir.

Yağlar: Avokado başta olmak üzere aşağıdaki yağ gruplarında gluten bulunmamaktadır;
  • Doğal sızma zeytin yağı
  • Susam yağı
  • Badem sütü
  • Fındık yağı
  • Zeytin
  • Ayçiçek yağı
  • Kabak çekirdeği
  • Chia tohumu
Glutensiz unlar ise; Pirinç unu, soya unu, mısır unu, badem unu ve karabuğday unu olarak sıralanabilir.

Gluten İçeren Yiyecek ve Besin Grupları Hangileri?
Çölyak hastalarının herhangi bir şekilde tüketmemesi gereken besin grupları oldukça fazladır. O halde glutensiz diyetlerde yer almayan yiyecekler;
  • Tüm bisküvi çeşitleri
  • Bulgur
  • Ekmek
  • Kraker
  • Makarna
  • Kızarmış sebzeler
  • Unlu sebzeler
  • Mısır gevreği
  • Müsli
  • Baharat karışımları
  • Kabartma tozları
  • Aromalı kahveler
  • Salata sosları
  • Soya sosu
  • Malt bazlı ürünler
  • Arpa içeren içecekler şeklindedir.
Sıralanan bu ürünlerin aynı zamanda glutensiz olanları da birçok markette satışa sunulmaktadır.

Gluten İntoleransı Ne Demek?
Glutensiz ne demek sorusuyla paralel olarak gluten intoleransı olan kişiler, çok az miktarlarda gluten tüketebilmektedir. Ancak çölyak hastalarının gluten tüketmesi halinde;
  • İshal
  • Kusma
  • Deri alerjileri
  • Kısırlık
  • Ödem
  • Kemik sorunları
  • Damar hastalıkları
  • Bağırsak hastalıkları gibi sorunlarla karşılaşabilmektedir.
Ancak gluten intoleransı olan kişilerin de glutene karşı gösterdiği bazı tepkiler ve sonucunda oluşacak semptomlar bulunmaktadır. Bunlar;
  • Kabızlık
  • İshal
  • Gaz
  • Karın ağrıları
  • Mide bulantısı
  • Kilo alma
  • Yorgunluk ve halsizlik
  • Mide krampları şeklindedir.